Nan giải chuyện thức ăn đường phố

Tỉnh Quảng Trị hiện có 2.403 cơ sở thức ăn đường phố (TAÐP), trong đó có 209 nhà hàng lớn. Số còn lại là các bếp ăn tập thể, trường học, khu công nghiệp, khu du lịch... Hầu hết các cơ sở này tập trung ở khu vực thành thị, hoặc những nơi diễn ra nhiều sự giao lưu, buôn bán. Nếu công tác kiểm tra, giám sát không tốt, nguy cơ khách hàng bị ngộ độc sẽ rất cao.
Ông Hồ Tẩn, khách hàng của một quán bún giò trong chợ Ðông Hà, cho biết: Vì làm việc gần đây nên ông thường ăn sáng ở quán bún này cho thuận tiện, không phải tốn thời gian nấu bữa sáng tại nhà, và vì thức ăn, hàng quán cũng khá sạch sẽ. Ðáp ứng nhu cầu của khách hàng, những người kinh doanh TAÐP thường chế biến những món ăn, đồ uống theo sở thích chung của số đông và tùy vào từng mùa trong năm.
 
Với cố gắng chung của ngành y tế, nhất là những người thực hiện nhiệm vụ bảo đảm chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP), nhận thức của một số người kinh doanh TAÐP đã được nâng lên trong thời gian gần đây. Là chủ một quán nước trong gian hàng ăn uống ở chợ Ðông Hà, chị Diệu Thu có hiểu biết khá tốt về ATVSTP nên luôn pha chế thức uống bằng nước sạch, không mua bán nước ngọt đã quá hạn sử dụng và dùng các loại trái cây tươi ngon để chế biến sinh tố phục vụ khách cũng như tham gia các lớp tập huấn ATVSTP.
 
Thời gian qua, Chi cục An toàn Vệ sinh thực phẩm tỉnh Quảng Trị đã tăng cường giám sát chất lượng ATVSTP như kiểm tra, phát hiện các loại thực phẩm có sử dụng hàn the, phẩm mầu, hóa chất ngoài danh mục cho phép; thường xuyên tổ chức các chiến dịch truyền thông về ATVSTP, mở các lớp tập huấn cho các chủ nhà hàng, khách sạn, bếp ăn tập thể, người kinh doanh dịch vụ ăn uống và vận động, hướng dẫn, khuyến khích những người này nghiêm túc chấp hành Pháp lệnh An toàn vệ sinh thực phẩm. Làm tốt việc này, các cơ sở kinh doanh vừa tạo uy tín, gây dựng thương hiệu, tăng doanh thu, vừa góp phần giữ gìn sức khỏe của cộng đồng. Hiện  một số nhà hàng, quán ăn trong tỉnh đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện ATVSTP.  
 
Chọn điểm kinh doanh ngay bên quốc lộ 1A, đoạn ngang qua thành phố Ðông Hà, mỗi ngày Nhà hàng Hiệp Lợi phục vụ hàng trăm khách. Do  ý thức được vấn đề ATVSTP là rất quan trọng đối với đời sống cộng đồng, chủ nhà hàng luôn chấp hành tốt các quy định về ATVSTP, hằng tuần đều tổ chức họp nhân viên để nhắc nhở, nêu cao ý thức trách nhiệm về ATVSTP, phục vụ tốt khách trong tỉnh cũng như khách trong nước và quốc tế. Chủ nhà hàng còn tạo điều kiện để nhân viên tham gia tập huấn kiến thức về ATVSTP và khám sức khỏe định kỳ... Khi được hỏi, một khách hàng đến từ Thái-lan đã nói: "Ăn uống ở đây tôi có cảm giác ngon miệng và rất yên tâm vì nhà hàng sạch sẽ, thức ăn phong phú và ngon. Nhất là nhà hàng này có khu vệ sinh đạt tiêu chuẩn để khách hàng sử dụng với đầy đủ nguồn nước sạch và xà-phòng rửa tay...".
 
Bác sĩ Hồ Sỹ Biên, Chi cục trưởng Chi cục An toàn Vệ sinh thực phẩm tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh: "TAÐP là loại hình kinh doanh thực phẩm khá phổ biến bởi sự thuận lợi cho người kinh doanh lẫn người tiêu dùng, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm rất lớn. Thực tế, việc quản lý TAÐP ở tỉnh Quảng Trị trong giai đoạn hiện nay gặp nhiều khó khăn vì hầu hết các cơ sở TAÐP chưa có giấy phép kinh doanh, 80% cơ sở chưa có hồ sơ đăng ký đủ điều kiện ATVSTP, còn lại là những trường hợp chủ kinh doanh và người phục vụ không có hồ sơ sức khỏe, không được tập huấn kiến thức ATVSTP. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, trang thiết bị của các cơ sở TAÐP thường rất tạm bợ, phục vụ lưu động, bán rong, bán trên vỉa hè nên không thể cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện ATVSTP. Ngoài ra, nhiều cơ sở TAÐP lưu động thường hoạt động tại các lễ hội, phục vụ cưới hỏi, ma chay đều không đăng ký kinh doanh nên không thống kê, quản lý được".
 
Ðợt giám sát nguy cơ ô nhiễm thực phẩm đối với TAÐP mới đây cho thấy: Rất nhiều người bán quán ăn đường phố không được tập huấn kiến thức ATVSTP và khám sức khỏe định kỳ; không đeo tạp dề, khẩu trang, mũ khi bán hàng; không dùng riêng dụng cụ gắp thức ăn chín và thức ăn sống; nhiều quán ăn không có tủ kính bày thức ăn, không có dụng cụ đựng thức ăn thừa và chất thải khác, bàn tay người chế biến thức ăn nhiễm Ecoli, tụ cầu vàng... Như vậy, dù thức ăn có được chế biến ngon đến đâu cũng sẽ bị giảm chất lượng, không bảo đảm vệ sinh và tiềm ẩn nguy cơ gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của người tiêu dùng.
 
Về nguyên nhân gây ra những vụ ngộ độc thực phẩm gần đây, bác sĩ Hồ Sỹ Biên cho biết, kết quả kiểm nghiệm đã xác định 7/8 món thức ăn sử dụng tại tiệc cưới đã bị nhiễm vi khuẩn, đặc biệt là nhiễm độc do tụ cầu. Một nguyên nhân khác là do vi khuẩn tụ cầu vàng có thể có ở da tay người chế biến, trong khi người chế biến các món ăn đã không rửa tay trước khi tiếp xúc với nguyên liệu thực phẩm.
 
Nói tới các giải pháp quản lý chất lượng an toàn vệ sinh TAÐP trong thời gian tới, bác sĩ Hồ Sỹ Biên khẳng định: "Chi cục An toàn Vệ sinh thực phẩm tỉnh Quảng Trị sẽ chú trọng thông tin, tuyên truyền đến người dân, người tiêu dùng về các biện pháp bảo vệ sức khỏe khi sử dụng TAÐP như chỉ nên ăn, uống ở các cơ sở TAÐP đáng tin cậy, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở kinh doanh, phục vụ ăn uống lưu động. Các trung tâm, trạm y tế sẽ thường xuyên giám sát những cơ sở phục vụ cưới hỏi, chế biến suất ăn lớn tại địa phương. Vận động chủ các cơ sở TAÐP và nhân viên của họ tham gia tập huấn kiến thức ATVSTP và khám sức khỏe định kỳ. Tăng cường kiểm tra, thanh tra và xử phạt nghiêm những cơ sở TAÐP không  bảo đảm điều kiện ATVSTP, nhất là đối với cơ sở gây ngộ độc thực phẩm. Ðồng hành với cộng đồng trong quá trình bảo đảm chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm TAÐP, Chi cục An toàn Vệ sinh thực phẩm tỉnh Quảng Trị sẽ tập trung kiểm soát TAÐP sao cho ngày một tốt hơn. Với sự quan tâm, hưởng ứng của toàn xã hội, các giải pháp quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm TAÐP sẽ mang lại hiệu quả như mong muốn, góp phần bảo vệ và nâng cao sức khỏe cộng đồng".

Tác giả bài viết: Nguyễn Bội Nhiên