Thực phẩm chức năng: Giảm cân hay giảm sức khỏe?

Nhiều "bà béo" sử dụng thuốc giảm cân bất chấp những cảnh báo nguy cơ cho sức khỏe

Mù mờ thật – giả

Đa số khách hàng trước khi quyết định mua thuốc, thực phẩm chức năng giảm cân thường chú ý nhất là giá tiền, cách sử dụng, hiệu quả giảm cân của sản phẩm được nêu trong những quảng cáo. Trong khi đó các yếu tố đặc biệt quan trọng như thành phần, nhãn mác, phân biệt hàng thật – hàng giả lại bị coi nhẹ hoặc có một thực tế là người tiêu dùng còn đang rất mù mờ về những yếu tố này. Dường như nắm bắt được tâm lý chung đó nên các sản phẩm thuốc, thực phẩm giảm cân được mỗi cửa hàng “tô vẽ”, quảng cáo một kiểu, đều nhấn mạnh đến những hiệu quả “trên trời”.

Chỉ cần dạo qua vài hiệu thuốc hoặc đơn giản hơn là một cú kích chuột, “Thượng đế” đã có thể dễ dàng “ring” về ngay một sản phẩm giảm cân nào đó. Kèm theo đó là những lời giới thiệu như “rót mật vào tai”, đại loại như loại này giá cả vừa tiền mà hiệu quả giảm cân lại nhanh, loại kia là hàng nhập của Anh, Mỹ nên cứ yên tâm vào chất lượng, loại khác thì giảm cân nhanh không gây tác dụng phụ… Tin vào những quảng cáo tràn lan trên mạng hoặc lời giới thiệu ngọt ngào của người bán, nhiều khách hàng ngay lập tức rút hầu bao, “hí hửng” mang sản phẩm về sử dụng rồi đếm từng ngày xem hiệu quả của nó đến đâu.

Thậm chí, một số loại thuốc giảm cân đã có thông báo thu hồi vì có ảnh hưởng xấu tới sức khỏe người dùng nhưng thực tế nó vẫn xuất hiện nhan nhản trên mạng hoặc lẩn khuất đâu đó ở các cửa hàng, cửa hiệu chuyên kinh doanh thực phẩm chức năng. 

Mới đây, sản phẩm thuốc giảm cân OxyElite Pro, do gây ra những tổn thương gan cho người sử dụng nên đầu tháng 11 này, Cục quản lý Dược và thực phẩm của Mỹ (FDA) đã ra quyết định thu hồi thuốc. Thế nhưng chỉ cần một từ khóa tên thuốc, Google đã đề xuất rất nhiều kết quả, trong đó có không ít địa chỉ online vẫn bán mặt hàng này với các lời chào mời đầy hấp dẫn: “Đây là công thức đốt cháy mỡ thừa bán chạy nhất trong những năm gần đây”, “Thuốc giảm cân OxyElite Pro mang lại cho bạn kết quả tốt nhất và nhanh nhất để làm tiêu biến chất béo tối đa”, “Bạn có thể cảm nhận ngay cảm giác các vùng mỡ thừa ở bụng, mông, đùi được đốt nóng ngay khi sử dụng trong ngày đầu tiên”…. Chỉ cần không nắm bắt được thông tin sản phẩm bị thu hồi là “Thượng đế” có thể sẽ mua ngay sản phẩm mà không biết rằng đang tự hủy hoại lá gan của mình.

Mỹ vừa thu hồi loại thuốc giảm cân Oxy Elite Pro vì gây hại cho gan, trong khi đó tại Việt Nam sản phẩm này vẫn bán tràn lan trên mạng

Mặc dù trong hướng dẫn sử dụng của đa số các loại thuốc, thực phẩm chức năng này đều có dòng lưu ý rằng để sản phẩm phát huy tác dụng nhanh nhất thì cần sử dụng đúng cách và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu quá trình giảm cân. Thế nhưng rất nhiều khách hàng lại thờ ơ với những lời lưu ý đó. Họ vô tư sử dụng, mặc cho hậu quả có ra sao.

Chị Đặng Trang (Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội) đang trong một lộ trình giảm cân “theo ý thích” lạnh lùng nói: “Trong nhãn của sản phẩm nào mà chẳng có hướng dẫn sử dụng rồi chống chỉ định, tác dụng phụ nếu có nên cứ nhìn vào đó mà quyết định có hợp với mình không, có mua hay thôi. Chứ giờ có mỗi cái việc giảm cân, uống có hộp thuốc mà lóc cóc bác sỹ này bác sỹ kia, chẳng biết hiệu quả ra sao nhưng đã thấy tốn kém, “một tiền gà ba tiền thóc rồi”.

Những trường hợp như chị Trang không hiếm. Hiểu biết ít ỏi về các loại thuốc, thực phẩm chức năng giảm cân, nhưng họ lại có thừa tự tin và độ liều lĩnh để tự đưa bản thân ra làm “vật thí nghiệm”, sẵn sàng “đánh đu” với sức khỏe và tính mạng của mình. Và vì thế nên đã có không ít người vì giảm cân mà đành nhập viện trong tình trạng sức khỏe nguy hiểm, hoặc tự ý sử dụng rồi tự ý ngừng khi cơ thể phải chịu  quá nhiều tác dụng phụ của thuốc, thực phẩm chức năng giảm cân.

Giảm cân bền vững đừng “cậy” thuốc hay thực phẩm chức năng

Theo TS Ninh Thị Nhung (Phó Trưởng bộ môn Dinh dưỡng và Vệ sinh an toàn thực phẩm, trường ĐH Y Thái Bình) thì nguyên tắc của việc giảm cân là phải tạo ra cân bằng âm về năng lượng. Điều này có nghĩa là năng lượng đầu vào phải ít hơn năng lượng đầu ra nhưng vẫn phải đảm bảo người sử dụng có đủ sức khỏe để làm việc và sinh hoạt bình thường. Giảm cân là một quá trình, phải thực hiện một cách thường xuyên. Khi đã cân đối được mức năng lượng nạp vào cơ thể, có được cân nặng như ý thì người sử dụng phải duy trì chế độ ăn uống và sinh hoạt đó, chỉ cần buông lỏng kỷ luật thì cân nặng sẽ tăng lên nhanh chóng. Tuy nhiên không nhiều người biết được điều này, dẫn đến việc tùy tiện mua các loại sản phẩm giảm cân về sử dụng. 

Bà cũng cho biết, để giảm cân bền vững và có hiệu quả, đòi hỏi phải có sự quyết tâm của người bệnh và sự giúp đỡ về chuyên môn của bác sĩ dinh dưỡng để đề ra một lộ trình phù hợp với thể trạng và công việc của từng người, chứ không chỉ “cậy” vào sản phẩm hỗ trợ giảm cân. Đặc biệt, khi mua các loại thuốc, thực phẩm chức năng giảm cân, người tiêu dùng cần kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ của sản phẩm xem có đủ tiêu chuẩn không, có được các cơ quan có thẩm quyền cho phép lưu thông trên thị trường không.